LIVE

როგორია ევროპის ალტერნატივები, თუ რუსეთი გაზის მიწოდებას სრულად შეწყვეტს

03 სექ 202220:30
3 წუთის საკითხავი
clock clock 241
როგორია ევროპის ალტერნატივები, თუ რუსეთი გაზის მიწოდებას სრულად შეწყვეტს
REUTERS/Lisi Niesner

Nord Stream 1-ის მილსადენი, რომლითაც რუსული გაზი გერმანიას მიეწოდება, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იხურებაGazprom-მა  31 აგვისტოდან ტექნიკური სამუშაოები დაიწყო, რამაც გამოიწვია შეშფოთება ევროპისთვის მიწოდების შესახებ ზამთრის წინ, თუ გამორთვა გაგრძელდება.

რუსეთმა ივნისში მილსადენის გამტარუნარიანობა 40%-მდე და ივლისში 20%-მდე შეამცირა.

მან ასევე შეწყვიტა მიწოდება ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში, როგორიცაა ბულგარეთი, დანია, ფინეთი, ნიდერლანდები და პოლონეთი, ასევე შეამცირა ნაკადები სხვა მილსადენებით უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ.

როგორია რუსული გაზის ძირითადი მარშრუტები ევროპაში?

როგორც წესი, რუსეთი ბუნებრივი აირის დაახლოებით 40%-ს აწვდის ევროპას, ძირითადად მილსადენებით. გასულ წელს მიწოდება დაახლოებით 155 მილიარდი კუბური მეტრი იყო.

უკრაინის გავლით გაზი ძირითადად მიდის ავსტრიაში, იტალიაში, სლოვაკეთსა და აღმოსავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნებში. უკრაინამ დახურა სოჰრანივკას სატრანზიტო მილსადენი, რომელიც რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ქვეყნის აღმოსავლეთით გადის.

ევროპული ქვეყნები ცდილობენ მოძებნონ მიწოდების ალტერნატიული წყაროები.  ქვეყნების ნაწილს, მათ შორის გერმანიას, ჯერ კიდევ სჭირდებათ რუსული გაზი და ცდილობენ გაზის მარაგების შევსებას ზამთრის წინ.

ევროპისკენ მიმავალი ალტერნატიული მარშრუტები, რომლებიც არ გადის უკრაინაში, მოიცავს Yamal-Europe-ის მილსადენს, რომელიც ბელარუსისა და პოლონეთის გავლით გერმანიამდე აღწევს.

Yamal-Europe-ის მილსადენის სიმძლავრე 33 მილიარდი კუბური მეტრია, რაც ევროპაში რუსული გაზის ექსპორტის დაახლოებით მეექვსედია. მიმდინარე წლის დასაწყისიდან ნაკადები გადაიმართა აღმოსავლეთისაკენ, პოლონეთსა და გერმანიას შორის.

მოსკოვმა სანქციები დააწესა გაზსადენის პოლონური მონაკვეთის მფლობელის წინააღმდეგ. თუმცა, პოლონეთს შეუძლია გაზსადენის მენეჯმენტი უკუნაკადის გარეშე, განაცხადა მისმა კლიმატის მინისტრმა.

ვინ არიან ევროპის ალტერნატიული მომწოდებლები?

ზოგიერთ ქვეყანას აქვს მიწოდების ალტერნატიული ვარიანტები და ევროპის გაზის ქსელი ურთიერთდაკავშირებულია.

გერმანიას, ევროპაში რუსული გაზის უმსხვილეს მომხმარებელს, რომელმაც შეაჩერა Nord Stream 2-ის გაზსადენის სერტიფიცირება უკრაინის ომის გამო, შეუძლია მილსადენებით იმპორტი ბრიტანეთიდან, დანიიდან, ნორვეგიიდან და ნიდერლანდებიდან.

ნორვეგია, ევროპის მეორე უმსხვილესი გაზის მიმწოდებელი რუსეთის შემდეგ, ზრდის წარმოებას, რათა დაეხმაროს ევროკავშირს 2027 წლისთვის რუსეთის წიაღისეულ საწვავზე დამოკიდებულების შეწყვეტაში.

ბრიტანულმა Centrica-მ გააფორმა ხელშეკრულება ნორვეგიულ Equinor-თან მომდევნო სამი ზამთრისთვის დამატებითი მიწოდების შესახებ. დიდი ბრიტანეთი დამოუკიდებელია რუსული გაზისგან და ასევე შეუძლია მილსადენებით ექსპორტი ევროპაში.

სამხრეთ ევროპას შეუძლია მიიღოს აზერბაიჯანული გაზი ტრანსადრიატიკული მილსადენით იტალიაში და ტრანსანატოლიური გაზსადენით (TANAP) თურქეთის გავლით.

შეერთებულმა შტატებმა განაცხადა, რომ შეუძლია ევროკავშირში 15 მილიარდი კუბური მეტრი თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) გაგზავნა მიმდინარე წელს.

თუმცა, აშშ-ის LNG ქარხნები არ ფუნქციონირებს სრული სიმძლავრით და ტეხასში LNG-ის ძირითად საექსპორტო ტერმინალში აფეთქება მას ნოემბრის ბოლომდე უმოქმედოდ დატოვებს.

ევროპის LNG ტერმინალებს ასევე აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები დამატებითი იმპორტისთვის, თუმცა ზოგიერთი ქვეყანა ეძებს გზებს იმპორტისა და შენახვის გაზრდის მიზნით.

გერმანია მათ შორისაა, ვისაც ახალი LNG ტერმინალების აშენება სურს. სულ რაღაც ორ წელიწადში ორის აშენება იგეგმება.

პოლონეთმა, რომელიც გაზის დაახლოებით 50%-ს რუსეთიდან იღებს, ანუ დაახლოებით 10 მილიარდ კუბურ მეტრს, განაცხადა, რომ შეუძლია გაზის მიღება გერმანიიდან ორი არხით. ახალი გაზსადენი, რომელიც პოლონეთსა და ნორვეგიას შორის წელიწადში 10 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზს გადაიტანს, ოქტომბერში გაიხსნება. გასულ კვირას ასევე ამოქმედდა ახალი გაზსადენი პოლონეთსა და სლოვაკეთს შორის.

ესპანეთს სურს განაახლოს პროექტი პირენეების გასწვრივ მესამე გაზის კავშირის მშენებლობა, მაგრამ საფრანგეთმა განაცხადა, რომ ახალი LNG ტერმინალები, რომლებიც შეიძლება მცურავი იყოს, უფრო სწრაფი და იაფი ვარიანტი იქნება, ვიდრე ახალი მილსადენი.

როგორია გაზმომარაგების შეფერხების შემთხვევაში სხვა ვარიანტები?

რამდენიმე ქვეყანამ შეიძლება სცადოს, შეავსოს ნებისმიერი ხარვეზი ენერგომომარაგებაში ელექტროენერგიის იმპორტზე გადასვლის გზით, მათი მეზობლებიდან ურთიერთკავშირის საშუალებით, ან ელექტროენერგიის წარმოების გაზრდით ბირთვული, განახლებადი ენერგიით, ჰიდროენერგიით ან ნახშირით.

ატომური ენერგიის ხელმისაწვდომობა მცირდება ბელგიაში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და გერმანიაში, რადგან ქარხნები დაძველებასთან ერთად უქმდება. მიმდინარე ზაფხულს წყლის დონე ეცემა გვალვისა და ექსტრემალური სიცხის გამო.

ევროპა ცდილობს ნახშირისგან თავის დაღწევას კლიმატის მიზნების მისაღწევად, მაგრამ ზოგიერთი ელექტროსადგური კვლავ ჩართულია 2021 წლის შუა რიცხვებიდან გაზის ფასების ზრდის გამო.

ენერგეტიკის მინისტრები შეთანხმდნენ, რომ ევროკავშირის ყველა ქვეყანამ ნებაყოფლობით უნდა შეამციროს გაზის მოხმარება 15%-ით აგვისტოდან მარტამდე საშუალო წლიურ მოხმარებასთან შედარებით 2017-2021 წლებში და დაადგინოს პან-ევროპული მიზნები გაზის საწყობების შევსების მიზნით.

გერმანიამ დაიწყო სამფაზიანი გაზის საგანგებო გეგმის მეორე ეტაპი და მოუწოდა ბიზნესს და მომხმარებლებს, დაზოგონ გაზი, რათა თავიდან აიცილონ იძულებითი რაციონირება.

ჰოლანდიის ენერგეტიკის მინისტრმა თქვა, რომ გრონინგენის საბადო შეიძლება გამოიყენოს მეზობელი ქვეყნების დასახმარებლად რუსეთიდან მიწოდების სრული შეწყვეტის შემთხვევაში, მაგრამ წარმოების ზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს მიწისძვრები.